Tłumaczenie łacińskiego słowa competentia sugeruje określoną przydatność, uprawnienie do działania, odpowiedniość. W literaturze pojawiają się również określenia umiejętności, zdolności, dyspozycji. Termin ten można również interpretować jako pewna zdolność wykonywania zadań, pełnienia funkcji w życiu społecznym (Pilecka i in. 1990, Borkowski 2003). Pojecie kompetencji było przedmiotem licznych dyskusji. Rozró5niono zakres kompetencji i kompetentności; uznając za zakres kompetencji ? sektor pracy, role wypełniana przez osobę kompetentna, za kompetentność ? ?zespół zachowań Kompetencje osobiste  to fundament osobowości traktowanej jako potencjał człowieka. W istocie - idąc za Opalińskim i Słownikiem Języka Polskiego - są to umiejętności niezbędne do skutecznego zarządzania sobą.

W zarządzaniu w ogóle - jest to podstawowa umiejętność, ale przydaje się ona bardzo w życiu służbowym i osobistym, niezależnie od wykonywanej pracy. Te właśnie umiejętności pozwalają nam wykorzystać kwalifikacje, wiedzę zarówno specjalistyczną, jak i ogólną, oświadczenie i zdolności osobiste.

Kompetencje osobiste

Zazwyczaj, mówiąc o kompetencjach osobistych na pierwszym miejscu wymienia się wiedzę o naszych aktualnych odczuciach w powiązaniu z przyczynami ich powstania oraz z umiejętnością kierowania nimi, świadomość związków, jakie zachodzą pomiędzy uczuciami a zachowaniem, między tym, co myślimy, robimy i mówimy.

rys. 1 Propozycja modelu kompetencji osobistych według S. Greenspana (za: Pilecka i in. 1990, s. 75)

Bazując na propozycji modelu kompetencji osobistych S. Greenspana w  ramach kompetencji intelektualnych wyróżnimy:

• Inteligencję abstrakcyjna - (zdolność operowania symbolami i pojęciami) najogólniej to zdolność do myślenia skutecznego w szczególności w sytuacjach nieprzewidywalnych i niepewnych, innymi słowy to zdolność wykorzystania własnej wiedzy i informacji. Wymaga ona umiejętności stawiania celów, uczenia się, planowania i myślenia o własnym myśleniu. Podstawowym sprawdzianem inteligencji kognitywistycznej jest skuteczność podejmowania decyzji w sytuacjach "życiowych".
• Inteligencję praktyczną - umiejętność rozwiązywania konkretnych zagadnień i śmiało można uznać, że to coś więcej niż zdolności badane w tradycyjnych testach IQ. Inteligencja praktyczna to również umiejętność uczenia się na własnych doświadczeniach, a to wbrew pozorom potrafią tylko nieliczni.
• Inteligencję społeczną - umiejętność zachowania się w grupie - pokrewna inteligencji emocjonalnej zdolność przystosowania się i wpływania na środowisko społeczne człowieka.

Zatem w ramach Kompetencji intelektualnych a co za tym idzie w obrębie Kompetencji społecznych wymieniać możemy umiejętności, takie jak:

Umiejętność refleksji, wyciąganiu wniosków z własnych doświadczeń. Umiejętność ta pozwala na zabezpieczenie się przed blisko powiązanymi z nią wadami, jak: nadmierna ambicja, stawianie sobie bardzo wysokich, wręcz nierealnych celów, pracoholizm, przesadna drobiazgowość, głód władzy i znaczenia, potrzeba  adoracji, nieumiejętność przyznania się do własnych błędów.

Wiara w siebie to poczucie własnej wartości i świadomości osobistych możliwości i umiejętności. Posiadanie tej kompetencji umożliwia wyrażanie niepopularnych poglądów i ich obronę, co często skutkuje podjęciem twórczej i dobrej decyzji, mimo nacisków innych osób i okoliczności. Warunkiem takiego właśnie, jest także przekonanie o tym, że zasady i procedury nie są stałe i niezmienne, a elastyczność interpretacyjna leży u podstaw naszego rozwoju i nabywania nowych doświadczeń.

Kolejna kompetencja osobista to samoregulacja, która obejmuje m.in. samokontrolę. Przede wszystkim samokontroli emocjonalnej nie należy mylić z przesadnym panowaniem nad sobą rozumianym  przez tłumienie wszystkich uczuć i spontaniczności. Samokontrola to swoisty rodzaj zarządzania stanami emocjonalnymi, przy zastosowaniu konkretnych technik ma umożliwić dokonanie najlepszego wyboru wyrażania naszych uczuć, czego efektem końcowym i pożądanym jest skuteczne radzenie sobie z gwałtownymi emocjami i impulsami.

Z tej kompetencji bierze się spolegliwość i sumienność, która sprowadza się do uczciwego postępowania i przyjmowania odpowiedzialności za swoje czyny. Posiadając takie kompetencje, potrafimy postępować w myśl zasad etycznych, budzimy zaufanie także przez umiejętność przyznania się do popełnionych błędów. Jednakże spolegliwość nie może oznaczać bezwzględnego dostosowywania się do oczekiwań otoczenia, gdyż taka postawa może hamować twórcze myślenie, które wymaga spontaniczności i otwartości na nieoczekiwane rozwiązania przy zachowaniu wymogów sumienności jako gwarancji przekształcenia wyobrażeń w działanie.

Do tej samej grupy zaliczymy również  innowacyjność i umiejętność adaptacji, które określają otwartą postawę, elastyczność wobec różnorodnych wymogów i szybkich zmian. Dzięki tej kompetencji, potrafimy dostosowywać postępowanie do okoliczności. Pomaga tu wieloaspektowa percepcja rzeczywistości.

Ważna w kompetencjach osobistych jest motywacja czyli dążenie do spełnienia kryteriów doskonałości w drodze osiągania coraz bardziej złożonych celów. Osoby odznaczające się tą kompetencją potrafią wyznaczać cele i podejmować ryzyko ich osiągnięcia. Potrafią również poszukiwać informacji i selekcjonować je oraz wyciągać wnioski, co w rezultacie prowadzi do procesu samoedukacji.

Reasumując mianem kompetencji osobistych, określić możemy wszystkie te umiejętności, wzorce zachowań, zasoby wiedzy, które pozwalają nam na najefektywniejsze zarządzanie sobą.